draft 1

(gpt ติยับ)
ต่อให้มนุษย์จะมีความสามารถในการ compositionality, generalized ปัญหาที่เคยเจอกับปัญหาใหม่
แต่ถ้าปัญหาที่ว่านั่นหลุดจากกรอบที่คุ้นเคยมาก ๆ ต่อให้เป็นคนมือฉมังในเรื่องอื่นขนาดไหน ประสิทธิภาพในการ tackle ปัญหานั้นมักจะไม่ค่อยต่างจากมือใหม่

• e.g. เทพหมากรุกเล่นหมากรุกในกติกาที่ต่างออกไปมากๆ, แก้กระดานหมากที่ผิดสามัญสำนึก
• คนชินกับภาษาตระกูล alphabetic ต้องมาเรียนภาษา abugida แปลกๆ ที่หลุดกรอบเดิมมาก ๆ ต่อให้ก่อนหน้านี้จะรู้ภาษา alphabetic กี่ภาษา ชั่วโมงบินในการเก็ท, mastery ก็อาจไม่ต่างกันมาก

แต่ก็จะมีศาสตร์บางประเภทที่ถ้าเรารู้ ก็จะทำให้เราสร้าง progression กับปัญหานั้นได้ไวขึ้น ทำให้มันง่ายลง สร้างกรอบความคิดใหม่มาจัดการกับปัญหานั้น
พวกศาสตร์ประเภทที่ว่ามักจะมี framework ในการแกะ, interpret ตัวปัญหา ต่อให้เป็นอะไรที่ไม่เคยมีมาก่อน

• คนสายทฤษฎีจ๋าๆ (maths, phy) ไล่แกะพฤติกรรมของระบบที่ซับซ้อน
• คนที่มีความรู้สาย linguistic ก็จะพอมีระเบียบวิธีช่วยแกะภาษาโบราณ ทำให้เรียนรู้ไวกว่ามานั่งจับ pattern เอาเองจากสามัญสำนึก
• คนมีความรู้ cs นั่งแตกโจทย์ปัญหาแปลกๆ กติกาแปลก ๆ
• คนมีความรู้ cs สร้าง algorithm สำหรับ solve ปัญหาหมากรุก แล้ว derive เป็น best strategy ที่ใช้ computational power น้อยสุด
• คนมีความรู้พวกระบบ มานั่ง optimize, interpret ระบบแปลกๆ from first principle

โดยสรุปมันคือการทำให้ capability ในการแก้ปัญหาไม่ได้ขึ้นอยู่กับประสบการณ์

เราว่าเราหลงไหล, ยกย่องมุมนี้ของ cs (ซึ่งไม่ได้จำกัดอยู่กับแค่ cs แค่มันเป็นที่รู้จัก, focus ในด้านนี้แทบจะตรง ๆ เฉย ๆ เชื่อว่าพวก thoretical physicist, maths bro อะไรงี้ก็ทำงั้นได้)

ยุคนี้ อาจมีคนทำ tools มา automate process ตรงนี้ได้ ที่ทำได้ดีกว่าเรามาแกะเอง แต่เราก็ยังอยากบ่มเพาะทักษะแบบนี้เก็บไว้อยู่ดี
กับแอบเศร้านิดๆ ที่เราไม่ได้ไปเกลามือกับด้านนี้ของศาสตร์พวกนี้ซักเท่าไร

created on: Wed Aug 26 2026